Kesinlikle Genler ve Soy bağı çok önemlidir.
Atalarımızdan bize kalan miras yalnızca göz rengimiz, yüz hatlarımız ya da boyumuz değildir.
Hastalıklara yatkınlığımızdan strese verdiğimiz tepkilere, hatta bazı karakter ve davranış eğilimlerimize kadar uzanan büyük bir biyolojik ve ruhsal miras taşırız.
Peki, yaklaşık 200–250 yıl önce yaşamış yani yedi nesil öncesindeki büyük-büyük-büyük-büyük-büyük anne ve babalarımız bizi nasıl etkiliyor..?
Aslında bu etki, düşündüğümüzden çok daha derindir.
Bilim dünyası bugün genetik aktarımın yanı sıra EPİGENETİK adı verilen bir mekanizmanın da nesiller boyunca etkisini sürdürebildiğini ortaya koyuyor. Yaşanan travmalar, kıtlıklar, korkular, alışkanlıklar ve hatta yaşam biçimleri, sonraki kuşakların bedeninde ve psikolojisinde iz bırakabiliyor.
Diğer yandan birçok dini ve manevi öğreti de insanın sadece kendisinden ibaret olmadığını, soyundan gelen birikimleri, duaları, yükleri ve mirasları taşıdığını anlatır. Ataların yaşadığı olayların, alınan kararların ve manevi izlerin nesiller üzerinde etkili olabileceği düşünülür.
Bu yazıda, yedi nesil önce yaşamış atalarımızın bugünkü hayatımıza nasıl dokunduğunu, hem bilimsel gerçekler hem de dini/manevi perspektifler ışığında ele almaya çalışacağım.
Bilim dünyası, geçmiş nesillerin bizi iki ana yolla etkilediğini söylüyor..
Klasik Genetik ve son yılların keşfi olan Epigenetik.
İnsan genetiği, yalnızca anne ve babamızdan aldığımız fiziksel özelliklerden ibaret değildir aynı zamanda yüzlerce yıl öncesine uzanan biyolojik bir hafızanın da taşıyıcısıdır. Nesiller geriye gittikçe, her bir atadan aldığımız doğrudan DNA oranı yarıya iner. Anne ve babamızdan genetik yapımızın yaklaşık %50’sini alırken, dedelerimizden bu oran %25’e düşer. Yedi nesil geriye gidildiğinde ise tek bir atadan kalan teorik DNA payı yaklaşık %0,78’dir. İlk bakışta bu oran çok küçük görünebilir. Ancak insan genomunun milyarlarca genetik veriden oluştuğu düşünüldüğünde, bu küçücük pay bile önemli bir biyolojik miras taşır.
Yedi nesil önceye uzandığımızda toplam 128 farklı ataya ulaşırız.
Bu sayı her nesilde ataların iki katına çıkmasıyla oluşur..
1. nesilde 2 ebeveyn,
2. nesilde 4 büyükanne ve büyükbaba,
3. nesilde 8 kişi, ardından
16, 32, 64 ve
7. nesilde toplam 128 ata.
Bu insanların her biri, genetik havuzumuza küçük ama etkili katkılar bırakmıştır. Bugün sahip olduğumuz yüz hatları, beden yapısı, hastalıklara yatkınlıklarımız, hatta bazı karakteristik eğilimlerimiz bile bu karmaşık genetik birleşimin sonucudur. Bazı genler nesiller boyunca baskılanmış şekilde kalabilir ve aradan yüzlerce yıl geçtikten sonra bir torunda yeniden ortaya çıkabilir. Halk arasında sıkça söylenen Bu çocuk kime çekmiş..? sorusunun bilimsel karşılığı tam da budur. Çünkü genetik miras, yalnızca bir önceki kuşağın değil, çok daha eski nesillerin de izlerini taşır.
Fakat mesele yalnızca DNA’nın kendisiyle sınırlı değildir. Modern bilimin özellikle epigenetik alanında yaptığı keşifler, yaşanmış hayatların biyolojik etkilerinin de kuşaktan kuşağa aktarılabileceğini göstermektedir.
Epigenetik, DNA dizilimini değiştirmeden, genlerin nasıl çalışacağını etkileyen kimyasal işaretleri inceler.
Yani yaşadığımız çevre, maruz kaldığımız stres, açlık, savaş, göç, travma veya büyük korkular, genlerimizin hangi koşullarda aktifleşeceğini belirleyen biyolojik izler bırakabilir.
Örneğin, yedi nesil önce yaşamış bir atanız büyük bir kıtlıkla mücadele etmiş olabilir. Hayatta kalabilmek için vücudu enerji depolamaya yönelik bazı genleri daha aktif hâle getirirken, bazılarını baskılamış olabilir. Benzer şekilde ağır savaşlar, zorunlu göçler veya sürekli korku altında yaşamak, stres hormonlarını yöneten biyolojik mekanizmaları değiştirebilir. Araştırmalar, bu tür epigenetik değişimlerin sperm ve yumurta hücreleri aracılığıyla sonraki nesillere aktarılabileceğini ortaya koymaktadır.
Bu nedenle bugün sebepsiz gibi görünen bazı kaygılar, aşırı stres tepkileri, metabolik yatkınlıklar veya psikolojik hassasiyetler aslında geçmişte yaşamış atalarınızın hayatta kalma mücadelelerinin sessiz yankıları olabilir.
İnsan bedeni yalnızca kendi hayatının değil, kendisinden önce yaşanmış hayatların da izlerini taşır. Her insan, içinde yüzlerce yıllık bir biyolojik hikâye taşır farkında olmasa bile.
İslamiyet başta olmak üzere semavi dinler ve kadim manevi öğretiler, soy, nesep kavramına çok büyük bir önem verir. İslam hukukunda neslin korunması, dinin temel amaçların dan biri olarak kabul edilir.
İslam'da genetik geçiş, yüzyıllar öncesinden mucizevi bir şekilde fıtrat ve soy kavramlarıyla açıklanmıştır.
Damar çeker deyişi, ahlaki ve fiziksel özelliklerin soy yoluyla aktarıldığını ifade eder. Hz. Muhammed (s.a.v.) bir hadisinde, Evleneceğiniz kadınları seçerken titiz davranın çünkü damar soya çekim etkilidir buyurarak, genetik mirasın önemine asırlar önce dikkat çekmiştir.
Sahabeden biri Peygamberimize gelerek, Eşim siyah bir çocuk doğurdu, bense beyazım, bu çocuk benden olamaz diye şüpheyle yaklaşır. Peygamberimiz ona develerinin olup olmadığını, renklerinin ne olduğunu sorar. Adam develerinin kırmızı, içlerinden birinin ise boz, grimsi olduğunu söyler. Peygamberimiz Peki o boz renk nereden geldi..? deyince, adam Herhalde geçmişteki bir damara soya çekmiştir der. Bunun üzerine Peygamberimiz, İşte senin oğlunu da muhtemelen o geçmişteki bir damar çekmiştir diyerek çekinik genlerin nesiller sonra ortaya çıkabileceğini harika bir benzetmeyle açıklar.
Kesinlikle Dini açıdan "Hiç kimse başkasının günahını yüklenmez" Necm Suresi/38 ayeti esastır.
Yani 7 nesil önceki dedenizin işlediği bir günahın manevi cezası size kesilmez. Ancak, o nesillerin duaları, salih amelleri veya tam tersi topluma bıraktıkları olumsuz izler kul hakkı, beddua veya hayır duaları bir enerji, bir MANEVİ MİRAS olarak aile iklimini etkiler. Örnek olarak Kehf Suresi’nde Hz. Musa ile Hz. Hızır (a.s.) arasında geçen kıssada salih bir babanın bıraktığı definenin, onun yetim çocukları için Allah tarafından nasıl korunduğu anlatılır yani atanın iyiliği nesline kalkan olur.
Hem bilim hem de Din bize aynı şeyi söylüyor: Siz, sizden önce yürümüş yüzlerce insanın ortak bir özetisiniz.
Bilim diyor ki: Atalarının yaşadığı coğrafyanın biyolojik kodlarını, stres eşiğini ve fiziksel özelliklerini taşıyorsun.
Din diyor ki: Temiz bir soyun fıtratını, ahlaki eğilimlerini ve manevi dualarını taşıyorsun.
Ancak unutmamak gerekir ki ne genetik ne de manevi geçmişimiz bizim KADER MAHKUMU olduğumuz anlamına gelir. Kendimizi kandırmıyalım. İrade ve bilinçli seçimlerimizle, bize devredilen bu mirası şifalandırmak, kötü genetik/epigenetik eğilimleri kırmak ve gelecek 7 nesle daha temiz bir miras bırakmak tamamen bizim elimizdedir.