Gözlerimizi kapattığımızda, dış dünyanın bitmek bilmeyen gürültüsü yavaş yavaş bizden uzaklaşır. Sesler azalır, düşünceler sakinleşir. O AN fark ederiz ki, geriye kalan şey aslında derin bir sessizliktir, veee bu sessizliğin içinde, insanın içini dolduran güçlü bir BİR'lik hissi doğar. Sanki her şey aynı kaynaktan geliyormuş, her şey birbiriyle görünmez bir bağla bağlıymış gibi...
Tasavvufta buna VAHİD denir yani mutlak birlik. Bu, sadece bir sayıyı ifade etmez. Her şeyin başlangıcı olan, her şeyi içinde barındıran ve yine her şeyin döndüğü tek hakikati anlatır. Bizden önce de var olan, bizde kendini gösteren ve bizden sonra da varlığını sürdüren o derin ÖZ'dür bu.
Fakat insanın aklına şu soru gelir.. Bu kadar gizli ve derin olan bir hakikat nasıl olur da görünür hale gelir..?
Nasıl olur da böylesine sade ve sessiz bir birlik, bu kadar renkli, çeşitli ve karmaşık bir dünyaya dönüşür..?
İşte bu noktada, karşımıza rastlantı değil, ANLAM çıkar. Çünkü varoluş, gelişigüzel bir oluş değildir. Her şey, ince bir düzenle, adım adım açığa çıkan bir tecelliyle var olur. Sanki saklı bir hakikat, kendini yavaş yavaş ortaya koyar.
Bu süreç üç temel aşamada düşünülebilir.
İlkinde, her şey henüz görünmez haldedir, potansiyel olarak vardır ama açığa çıkmamıştır.
İkinci aşamada, bu gizli öz anlam kazanmaya başlar şekillenmeye, belirginleşmeye yönelir.
Üçüncü ve son aşamada ise, bu anlam artık somutlaşır ve bizim gördüğümüz, deneyimlediğimiz dünyaya dönüşür.
İnsan da bu sürecin dışında değildir. Aksine, tam merkezindedir. Belki de bu yüzden, ne zaman kendi içimize dönsek, o BİR'lik duygusunu yeniden hissederiz. Çünkü aradığımız şey aslında bizden uzak değil, içimizde saklıdır.
İnsanın kendi içine yaptığı her yolculuk, bu büyük hakikatin izini sürmektir. Dış dünyada aradığımız anlam, çoğu zaman içimizde sessizce bizi bekler. Her fark ediş, her içsel uyanış, bu büyük bütünün biraz daha anlaşılması demektir.
Bu yüzden, bu üç aşamayı anlamak önemlidir. Çünkü ancak o zaman hem içinde yaşadığımız dünyayı hem de kendi yerimizi daha açık ve bilinçli bir şekilde kavrayabiliriz.
1. Rahmâniyet-Varlığın İlk Nefesi.!
Her şeyden önce, henüz ortada hiçbir şey yokken, var olacak her şey Allah’ın ilminde saklıydı. Bu, sonsuz bir imkân hâliydi, henüz görünmeyen ama var olmaya hazır bir hakikat...
Rahmâniyet, işte bu ilk aşamayı anlatır. Her şeyi kuşatan ilahi rahmetin, varlığa olabilme imkânı verdiği o derin ve sessiz başlangıçtır.
Burada henüz yaratılmış bir dünya yoktur. Ama her şeyin özü, kaynağı ve ihtimali vardır. Bu hâl, özün kendi kendini bilmesi, kendi güzelliğini kendi içinde seyretmesi gibidir.
Bir ressamın, henüz fırçayı tuvale sürmeden önce zihninde kurduğu kusursuz tablo gibi... Ortada bir eser yoktur ama o eserin bütün ihtimali vardır.
Rahmâniyet, varlığın doğmadan önceki hâlidir her şeyin ilk tohumu, ilk nefesidir.
2. Melikiyet-İlahi Düzen ve Tasarım.!
Sonsuz imkân hâlindeki bu ÖZ, zamanla bir düzene ve ölçüye kavuşur. İşte bu aşama Melikiyet’tir.
Melikiyet, ilahi düzenin kurulduğu, her şeyin nasıl ve ne şekilde var olacağının belirlendiği aşamadır.
Burada Allah, Melik yani mutlak sahip ve yönetici sıfatıyla, varlıkta tecelli edecek isimlerini ve onların etkilerini belirler. Hangi varlık neyi temsil edecek, nasıl bir görev üstlenecek, nasıl bir düzen içinde var olacak.. Bunların hepsi bu aşamada şekillenir.
Bu, bir plan ve hikmet aşamasıdır. Her şey yerli yerine konur, her şey bir ölçüye bağlanır.
Tıpkı bir mimarın, inşaata başlamadan önce bütün detaylarıyla bir yapı planı çizmesi gibi..
Melikiyet, varlığın düzene kavuştuğu, ilahi hikmetin sistem hâline geldiği aşamadır.
3. Rubûbiyet-Hayatın İçindeki İlahi Akış.!
Son aşama ise Rubûbiyet’tir. Artık plan, gerçeğe dönüşür.
Varlık sahneye çıkar ve hayat başlar.
Rubûbiyet, Allah’ın RABB ismiyle her şeyi AN-be-AN terbiye etmesi, büyütmesi, geliştirmesi ve olgunlaştırmasıdır. Bu sadece yaratmak değil, yaratılanı sürekli yaşatmak ve yönlendirmektir.
Bir tohumun çatlayıp filizlenmesi, bir çocuğun büyüyüp olgunlaşması, yıldızların düzen içinde hareket etmesi.. Bunların hepsi bu ilahi terbiyenin bir sonucudur.
Burada artık her şey canlıdır, hareket hâlindedir. İlahi isimler sadece birer anlam değil, hayatın içinde sürekli işleyen bir hakikat hâline gelir.
Rubûbiyet, varlığın yaşadığı, geliştiği ve her an yenilendiği aşamadır.
Sonuç bu Yolculuk Bize Ne Anlatır.?
Varlığın hikâyesi üç aşamada açığa çıkar,..
Rahmâniyet ile bir niyet olarak doğar,
Melikiyet ile düzene girer,
Rubûbiyet ile hayat bulur.
Bizler de bu sürecin dışında değiliz. Aksine, tam içindeyiz.
Her birimiz, bu büyük hakikatin yeryüzündeki bir yansımasıyız.
İnsan ne zaman kendi içine dönse, bu hakikatin izlerini orada bulur. Çünkü aradığımız ANLAM, çoğu zaman dışarıda değil, İÇ'imizde saklıdır.
Bu yüzden varlık, sadece görünen bir dünya değildir.
Aynı zamanda “Beni tanıyın” diye kendini açan bir hakikattir ve bu çağrı, kâinatın her zerresinde, her AN sessizce yankılanmaya devam eder.