İnsanın dünyaya gelişi, bir Manevi genetik ve çevre mirasıyla başlar.
Tasavvufi tabirle bu, taklidi İMAN dönemidir. İnsan dünyaya gözlerini açtığında saf bir cevherdir ancak içine doğduğu kabın şeklini alır coğrafyanın örfü, ataların aktarımı ve toplumun kabulleri o cevheri koruyan ama aynı zamanda sınırlayan ilk kap olur. Bu sosyal ve kültürel doku, ruhun üzerine giydirilmiş ilk elbiselerdir.
Çocukluk evresinde bu elbiseler sıcak tutar, aidiyet hissi verir ve kişiyi DIŞ dünyanın hamlığından korur. Ancak "Ben insanın sırrıyım, insan da Benim sırrım" hadisince, ruhun derinliklerinde saklı olan ilahi program, ergenlik (buluğ) ile birlikte bu dar elbiselere sığmamaya başlar. Bu, nefsin ve aklın "ben kimim..?" sorusunu sorduğu, kabukların çatladığı AN'dır.
Akıl ve nefis, taklidi olanı (atalardan geleni) sorgulamaya başladığında, kişi BEN dediği yapının aslında başkaları tarafından inşa edildiğini fark eder.
Eğer geleneksel öğretiler ve dinin sadece zahiri, şekilsel yönü bu genişlemeye mana veremezse, birey derin bir boşluğa düşer. Kimisi "hiçliği" seçer, kimisi de dışsal putların peşinde kaybolur.
Yahudi kaynaklarında ahiret bilgisinin örtülü kalması ve ruhun hakikatine dair sessizliği, beşer aklının sınırına işaret eden bir SIR perdesidir.
Tasavvufi ifadeyle bu sessizlik, hakikatin sözle değil, ancak hal ile bilinebileceğinin bir göstergesidir.
Kur'an'da belirtilen "Sana ruhtan sorarlar de ki,.. Ruh, Rabbimin emrindendir. Size ilimden ancak az bir şey verilmiştir" İsra/85 ayeti, ehli kitabın bu noktadaki tıkanıklığını açıklar.
Ehli kitabın ve zahiri Alimlerin bu noktadaki tıkanıklığı, RUH'u bir nesne gibi tanımlamaya çalışmalarından kaynaklanır.
Oysa ruh, tanımlanan değil, tecrübe edilendir.
Bu uyanış AN'ında doğru bir rehberlik (irfan) bulamayan ruhlar için iki tehlike belirir,..
Kabuğu kıran ama özü bulamayanların düştüğü karanlık. "Madem atalarımın dediği ben değilim, o halde ben hiçbir şeyim."
Ya da İlahi boşluğu ideolojilerle, tüketimle veya dışsal başarılarla doldurma çabası.
Kısaca İnsanın hikayesi, o dar kaptan taşma hikayesidir. Gelenek bizi dünyaya hazırlar ancak ilahi SIR bizi kendimize çağırır. Bu çağrıya kulak veren kişi, üzerine giydirilen emanet elbiseleri çıkarıp, bizzat Hakk’ın nurundan dokunmuş olan kendi hakikatine bürünür.
Kuş, yumurtanın kabuğunu kırmadan uçamaz. İnsan da atalarından kalan taklit dünyasını kırmadan BEN'in sırrına eremez.
Ahiret, ruhun kendi aslına dönüşüdür. Ruhun mahiyeti bilinmeyince, dönüşün mahiyeti de anlaşılamaz. Bu da inancı, sadece yaşanan AN'a hapseder.
Yahudi ve Hiristiyan teolojisindeki en büyük perde, Yaradan'ı dışsal bir "Gök Tanrısı", melekleri ise kanatlı fantastik figürler olarak göstermektedir.. Tasavvuf ise Tevhid ekseninde şunu anlatır..
"Sen O'ndan ayrı değilsin, O da senden ayrı değil. Ancak O, sen de değilsin.
Tanrı'yı ötelerde, tahtında oturan bir kral gibi hayal etmek, insanı Deccalî bir kandırmacaya açık hale getirir. Çünkü dışsal bir Tanrı bekleyen, dışsal bir kurtarıcıya kolayca inanır. Oysa hakikat, Enfusi yani İÇ'sel olandır.
Melekler, evrenin dışındaki görevliler değil Esma-i İlahi'nin kuvveleri, enerjileri ve sistemin işleyiş mekanizmalarıdır.
Kur'an'da bahsi geçen Arşı Taşıyan Melekler(Hamele-i Arş), ehli kitapta fiziksel olarak bir tahtı sırtlayan devasa yaratıklar gibi tasvir edilir. Tasavvufi bakışta ise ARŞ, Allah’ın mutlak hükümranlığının ve ilminin tecelli ettiği sistem'dir.
Arşı Taşımak: Varlığın dengesini sağlayan ana sütunlardır.
Dört Melek: Tasavvufta bu dört kuvvet,.. Hayat, İlim, İrade ve Kudret sıfatlarının birer yansımasıdır.
Eğer kişi melekleri ve arşı kendi varlığının ve evrensel sistemin dışında birer mitolojik unsur olarak görürse, hakikate perdelenmiş olur. Bu perdeleme, insanı modern dünyanın ve sahte ilahların oyuncağı haline getirir.
Toparlarsak kısaca,.. İnsanın yaşadığı inanç krizleri, aslında Eski Ben'in ölümü ve Hakiki Ben'in doğum sancılarıdır. Ehli kitap bilgilerinin yetersiz kaldığı nokta, insanın kendi içindeki ilahi nefesi (Ruhu) keşfetme ihtiyacıdır.
Kişi, dışsal bir TANRI aramayı bırakıp, kendi varlığındaki Esma tecellilerini fark ettiğinde meleklerin de, arşın da, ahiretin de aslında TEK bir Vücud'un mertebeleri olduğunu anlar. İşte o zaman Deccal'in (yalancılığın ve ayrılığın) hükmü sona erer yerini VAHDET (Birlik) bilincine bırakır.