Tasavvufta en büyük perde, insanın bizzat kendisidir. Tartışmalarda savunduğumuz şey genellikle gerçek değil, o gerçeğe sahip olduğunu iddia eden BEN'dir. Nefis, her zaman merkezde olmak ve onaylanmak ister. Bir tartışma sırasında kişi, karşısındakini ikna etmeye çalışırken aslında kendi varlığını güçlendirir. Eğer kişi, Benim fikrim doğru, diyorsa, burada vurgu fikre değil, Benim kelimesinedir. Bu durum, hakikati bir amaç değil, EGO'yu beslemek için kullanılan bir araç haline getirir.
Tasavvuf ehli, "Cidal" denilen boş tartışmalardan kaçınmayı öğütler. Çünkü tartışma, iki nefsin çarpışmasıdır, iki nefsin çarpıştığı yerden ise NUR değil, duman çıkar.
İnat, Kalbin katılaşmasıdır. Kalp katılaştığında, hakikatin o yumuşak ve nüfuz edici ışığı içeri giremez.
Hikmet ise ancak HİÇ'lik makamına yaklaşıldığında belirir. Kendi bildiğinden vazgeçemeyen, yeni bir şey öğrenemez. Çünkü Kap doluysa, içine su konulamaz.
Hakikat Bir Ayna, Savunmalar İse Perdedir.. İnsanlar ellerindeki o küçük parçayı bütünün kendisi sanıp ona sımsıkı sarıldıklarında, diğer parçaları görmeyi reddederler. İşte İNAT burada başlar. Oysa tasavvuf, elindeki parçayı bırakıp aynanın bütününe, yani kaynağa yönelmeyi gerektirir. Gerçeği arayan kişi, Ben haklıyım, demeyi bırakan kişidir. Özetle, Tartışma, BEN'i büyütür, sessizlik ve hayret ise Hakk'ı gösterir. İnsan, kendi haklılığına olan aşkından vazgeçmedikçe, hakikatin yüzündeki peçeyi kaldıramaz. Bilgelik, haklı çıkmakta değil, hakikatte yok olmaktadır.
Tasavvufun Gönül aynasından çıkıp birde laboratuvarın parçacık hızlandırıcısına geçelim bakalım ortaya ne çıkar. Kuantum fiziği, aslında nesnelliğin bir yanılsama olduğunu ve gözlemcinin, gözlenen gerçekliği bizzat inşa ettiğini söyler. İnsanların hakikati aramak yerine kendi inançlarını savunmalarını, kuantum mekaniği şöyle der..! Önyargı Bir Ölçümdür. Kuantum dünyasında bir parçacık, gözlemlenene kadar tüm olasılıkların bir arada bulunduğu bir Süperpozisyon halindedir. Yani hakikat, henüz ölçülmemişken sonsuz ihtimalli bir dalga fonksiyonudur.. Bir tartışmaya benim fikrim doğru diyerek girdiğinizde, zihniniz bir gözlemci gibi davranır ve o sonsuz olasılık dalgasını tek bir noktaya indirger. Buna Dalga Fonksiyonunun Çöküşü denir. Siz hakikati aramıyorsunuz, siz zihninizdeki ölçüm cihazıyla yani ön kabullerinizle gerçeğe bakıyor ve onu kendi görmek istediğiniz parçacığa dönüştürüyor' sunuz. İnanç, Gerçekliği İnşa Eder..
Kuantum fiziğindeki meşhur Çift Yarık Deneyi, gözlemcinin niyetinin ve bakış açısının fiziksel sonucu değiştirdiğini kanıtlar. Tartışmaya haklı çıkma niyetiyle giren kişi, kuantum alanındaki tüm verileri kendi inancını doğrulayacak şekilde karmaşık ve yansıtıcı dalgaları, düzenli ve filtrelenmiş hale getirerek durumu kontrol altına almaya çalışır. Bilge kişi ise gözlemi serbest bırakır. O, gerçeği bir kalıba sokmaya çalışmaz, bu yüzden onun dünyasında OLASILIKLAR canlı kalır. İnatçı kişi ise kendi gerçekliğinin hapsine girmiş bir mahkûmdur. İnsanlar fikirleriyle dolanık hale gelirler. Bir fikir artık dışsal bir bilgi değil, kişinin kimliğinin bir parçası olmuştur. Kuantum dolanıklıkta bir parçacığa yapılan müdahale, ışık hızından bağımsız olarak diğerini de etkiler. Bir tartışmada birinin fikrine saldırdığınızda, o kişi bunu doğrudan varlığına yapılmış bir saldırı olarak algılar çünkü fikriyle atomik düzeyde dolanık haldedir. Bu yüzden tartışmalar bilgi alışverişi değil, bir varlık savaşı haline gelir. Bilgelik üretmez, çünkü sistem (ego) kendi bütünlüğünü korumak için dışarıdan gelen her türlü "yeni bilgiyi" (paraziti) reddeder. Termodinamik ve kuantum istatistiği açısından bakarsak, inatlaşma, sistemdeki düzensizliği artırır. Bilgelik, düşük düzensizlikli, yüksek enerjili ve düzenli bir bilgi formudur. Tartışma/İnat ise sadece ısı üretir, yani öfke, ses yükselmesi ile.. Fiziksel olarak, bir sistemde işe yaramayan enerji ısıya dönüşür. Tartışmalarda ortaya çıkan o gerginlik ısısı, aslında hakikate dönüşememiş, boşa harcanmış zihinsel enerjidir.
Sonuç olarak..! Kuantum bakışıyla hakikat, yakalanması gereken bir şey değil, içinde yüzülen bir olasılıklar denizidir. İnsanlar, o denizden bir kova su alıp deniz budur dediklerinde ve o kovayı savunmak için savaştıklarında, denizin geri kalanını sonsuza dek kaybederler.