Tasavvufta SEYİR yani seyr-u süluk, kulun sığ kıyılardan ayrılıp ilahi özün derinliklerine doğru yaptığı dikey yolculuktur.
İnsan, bu Dünya'ya gözünü açtığında her şeyi suretler biçimler, renkler, kimlikler, ikilikler üzerinden algılar. Ancak suret, doğası gereği sınırlıdır doğar, değişir ve ölür.
Gerçek yolcu, Maddeden-Manaya geçtikçe anlar ki, bizzat kendisi de dahil olmak üzere gördüğü tüm suretler birer perdedir.
Yolculuğun nihai amacı, "Lâ mevcude illâllah" O'ndan başka varlık yoktur sırrına ermektir.
Suretsiz olan, Mutlak Varlık’tır (Zat).
O, hiçbir kalıba sığmaz ama tüm kalıplarda tecelli eder.
Kul, kendi suretinden, egosundan, etiketlerinden sıyrılıp HİÇ olduğunda, seyir artık kulun seyri olmaktan çıkar, Hakk'ın, kendi tecellilerini yine kendi gözüyle seyretmesi haline dönüşür. Yani seyreden de O'dur, seyredilen de.
Kuantum mekaniği, makro dünyada SURET (madde/parçacık) olarak gördüğümüz her şeyin altını kazıdığında, aslında her şeyin birer SURETSİZLİK (olasılık dalgası/enerji) olduğunu söyler.
Artık ezbere bilinildiği üzere, bir elektron, gözlemlenmediği sürece belirli bir yerde değildir. O, evrenin her yerinde aynı anda var olabilen bir OLASILIK DALGASI'dır. Yani suretsizdir, formsuzdur, saf potansiyeldir. Ne zaman ki bir GÖZLEMCİ işin içine girer, dalga fonksiyonu çöker ve elektron belirli bir noktada PARÇACIK (suret) olarak belirir.
Kuantum dilinde bu evrenin özünün, henüz form almamış o muazzam saf kuantum alanı, kuantum vakumu olması demektir. Maddi dünya, o suretsiz potansiyeller okyanusunun AN'lık donmalarından ibarettir.
Gerçek hareket ve zamansız akış, görünmeyen o enerji alanında (suretsizlikte) gerçekleşir.
Tasavvufun ZAT ALEMİ dediği formsuz mutlaklık ile kuantum fiziğinin "Saf Potansiyel Alanı" dediği o olasılıklar okyanusu aynı hakikate açılır. Bu iki bakışı harmanladığımızda ortaya çıkan derinlikli yorum şöyledir,..
Seyir,.. akış, bilinç, hayat ve hakiki yolculuk, formların, suretlerin sınırlarına hapsolmuş maddeye değil o formları var eden, onları izleyen ve her AN yeni bir tecelliyle yeniden şekillendiren Suretsiz Öz'e aittir.
Bizler kendimizi sadece bu beden, bu isim veya bu kimlik, SURET sandığımızda yolculuğumuz durur, katılaşırız. Oysa insan, içindeki o gözlemciyi yani ruhu keşfettiğinde kuantum dalgasına dönüşür, zamansızlaşır, mekansızlaşır.
Kısa ve öz OL'arak,..
Suretler değişen birer gölgedir. Seyir ise gölgeye değil, ışığın bizzat kendisine, yani hiçbir kalıba sığmayan o Suretsiz Mutlak Bilinç’e aittir. İnsan, kendi suret perdesini araladığı ölçüde bu kozmik ve ilahi seyre dahil olur.